Museum Lüneburg. Wystawa "Ein Tatort: Bergen-Belsen"

Wystawa czasowa w Muzeum w Lüneburgu 
28.3.2026 - 17.5.2026

Sprawstwo i współudział to tematy, o których w dzisiejszym społeczeństwie niemieckim mówi się stosunkowo mało. Zmierzenie się z nimi jest jednak niezbędne do zrozumienia historii nazizmu i do refleksji nad popełnionymi zbrodniami. Ponieważ jednak obecnie ideologia skrajnej prawicy znów zyskuje na popularności, ważne jest, aby się tym zająć: sprawcami, ich pochodzeniem i motywacjami oraz instytucjami, które brały w tym udział. Historia Bergen-Belsen pokazuje, jakie konsekwencje mogą mieć skrajna prawica, wykluczenie i antysemityzm.

O co chodzi?

W okresie nazizmu w latach 1933–1945 ludzie byli prześladowani, wywożeni do obozów i mordowani. Bergen-Belsen było obozem jenieckim i obozem koncentracyjnym. Zginęło tu ponad 70 000 osób w wyniku znęcania się, chorób i głodu.

Za obóz jeniecki odpowiadała Wehrmacht. Obóz koncentracyjny był prowadzony przez SS. W obozach popełniono liczne zbrodnie. Więźniowie obozu jenieckiego i obozu koncentracyjnego byli fatalnie zaopatrzeni. Na początku nie mieli gdzie mieszkać. Dostawali mało jedzenia i picia i nie mogli się porządnie umyć. Rozprzestrzeniały się choroby. Więźniowie byli zmuszani do ciężkiej pracy. Wielu z nich zamordowano.

W zbrodniach uczestniczył nie tylko personel obozów, ale także inne instytucje państwowe i niepaństwowe. Ludność cywilna akceptowała i wspierała te zbrodnie. System obozów, osób i instytucji umożliwił systematyczne prześladowania i mordy. Miało to miejsce w całych Niemczech. Jako jeden z wielu obozów, które istniały w Europie pod panowaniem niemieckim, Bergen-Belsen stanowi przykład wielu miejsc zbrodni i mordów na milionach ludzi.

Wystawa "Miejsce zbrodni: Bergen-Belsen" zadaje pytania:

- Jakie były powody budowy i prowadzenia takich obozów?

- Kim byli sprawcy?

- Kto brał udział w tych zbrodniach?

- Kto ponosił za nie odpowiedzialność?

- Czego chcieli sprawcy?

- Co myśleli sprawcy? O czym byli przekonani?

- Dlaczego ludność cywilna popierała te zbrodnie?

- Jaką rolę odegrały instytucje?

Wystawa została zaprojektowana zgodnie z zasadami "Design dla wszystkich"

"Design dla wszystkich" oznacza, że treści wystawy są dostępne dla jak największej liczby osób. Koncepcja wystawy powstała we współpracy z ekspertami w tej dziedzinie, którzy na różne sposoby korzystają z treści sprzyjających integracji.

Wystawa "Miejsce zbrodni: Bergen-Belsen" oferuje:

- Teksty napisane prostym językiem

- Filmy w niemieckim języku migowym

- Modele dotykowe w kluczowych punktach wystawy

- Ekspozytory przystosowane do wózków inwalidzkich

- Słowniczek z objaśnieniami trudnych pojęć

- Kontrastowe kolory i proste krawędzie w obszarze dłoni i stóp, ułatwiające orientację osobom niedowidzącym i niewidomym

- Jasne kolory i otwarta aranżacja

- Aplikacja towarzysząca

- Prosty język do słuchania i czytania

- Wycieczka z audiodeskrypcją

- Wszystkie wycieczki w aplikacji można odbyć również bez wizyty na wystawie

Dla szkół i grup:

- 25-minutowa krótka wycieczka za 25 euro

- Tablety z zainstalowaną aplikacją towarzyszącą

Wystawa "Miejsce zbrodni: Bergen-Belsen" pokazuje to, co działo się w wielu miejscach w czasach nazizmu. W całych Niemczech ludzie stali się sprawcami w podobny sposób. Wystawa ma skłonić do refleksji nad własnymi motywami w dzisiejszych czasach.

Za zbrodnie nazistowskie odpowiedzialne były Wehrmacht, SA, SS, ale także Ministerstwo Spraw Zagranicznych. W utrzymaniu obozów brały udział również zakłady i przedsiębiorstwa, a mieszkańcy mieli o nich wiedzę. Jakie były ich motywacje, by brać udział w zbrodniach, wspierać je lub akceptować poprzez odwracanie wzroku? Co myśleli sprawcy i sprawczynie, w co byli przekonani? Jakie były powody utworzenia obozów w Bergen-Belsen i co się tam działo? Wystawa i katalog zajmują się tymi pytaniami, badając w szczególności "kto?" i "dlaczego?".

Zastanowienie się nad sprawcami i sprawczością pozwala uzyskać istotne spostrzeżenia oraz wnioski. Stanowią one podstawę do wypracowania stanowiska w aktualnych debatach i przygotowują do dzisiejszych wyzwań.

Info: museumlueneburg.de

Zobacz też: