Spirit of the Elbe: Historyczny uścisk dłoni

Uścisk dłoni Zachodu ze Wschodem

W czerwcu 2024 roku razem ze swoim rowerem dojechałam regionalnym pociągiem DB z Berlina do miasta Torgau nad Łabą. Po drodze była jedna przesiadka, ale podróż minęła przyjemnie: miałam dla siebie cały przedział rowerowy! W tym wypadku najbardziej zachwycony był chyba mój rower, bo rzadko kiedy ma aż takie komfortowe warunki w pociągu. Za oknem migały gęste lasy i ani się obejrzałam, a już byłam na terytorium landu zwanego "Saksonia". W Niemczech są nawet trzy Saksonie, jedna przechodzi w drugą: jest Saksonia, Saksonia-Anhalt i Dolna Saksonia.

Do samego Torgau dotarłam jednak po południu. Wcześniej odbyłam dosyć daleką rowerową wyprawę do miejscowości Prettin, gdzie zwiedziłam były obóz koncentracyjny KZ Lichtenburg. Przed wyjazdem powrotnym do Berlina miałam jeszcze kilka godzin, które postanowiłam przeznaczyć na szybkie zwiedzanie miasta Torgau. A jest tam co zwiedzać!

Torgau jest dziś uważane za symboliczne miejsce zakończenia II wojny światowej, bo właśnie tam, w dniu 25 kwietnia 1945 roku, spotkał się dosłownie - Zachód ze Wschodem i podał sobie ręce w osobach amerykańskich i radzieckich żołnierzy, którzy walcząc na osobnych frontach, spotkali się na linii Łaby. Miejsce spotkania nazywane jest także "Duchem Łaby" ("Spirit of the Elbe") i na pamiątkę tego wydarzenia postanowiono w 1998 roku tablicę z inskrypcją:

"25 kwietnia 1945 roku miało tu miejsce połączenie sił alianckich i radzieckich podczas II wojny światowej, w którym uczestniczyły oddziały 69. Dywizji Piechoty Stanów Zjednoczonych oraz 58. Gwardyjskiej Dywizji Piechoty ZSRR z 1. Frontu Ukraińskiego.

W ten sposób powstał symbol 'Duch Łaby', poświęcony narodom wszystkich krajów, które rozwiązują swoje spory bez uciekania się do wojny, i który powinien stać się wiecznym drogowskazem wyznaczającym przyszłą drogę wszystkim narodom współpracującym na wspólną korzyść wszystkich ludzi.

Pomnik ten został wzniesiony w dowód wdzięczności dla mieszkańców regionu Łaby za ich życzliwość i przyjaźń przez Fundację Pamięci 69. Dywizji Piechoty oraz radzieckich weteranów z regionu Łaby".

Objechałam na rowerze całkiem spory kawałek miasta, leżącego po dwóch stronach rzeki. Nie da się nie zauważyć pięknego renesansowego zamku Hertenfels, którego wieże dostojnie górują nad miastem. Torgau jako dawne miasto-twierdza posiadało dwa duże forty wojskowe: "Zinna" i "Brückenkopf". Na terenie pierwszego jest dziś zlokalizowane współczesne więzienie, a drugi fort jest całkowicie opuszczonym pustostanem, chociaż przeczytałam niedawno informację, że ma tam docelowo powstać muzeum. Fort "Brückenkopf" był w czasie II wojny światowej więzieniem dla żołnierzy Wehrmachtu, dezerterów i więźniów politycznych.

Pomnik "Połączenie" upamiętnia historyczne spotkanie wojsk amerykańskich i radzieckich, które miało miejsce 25 kwietnia 1945 roku nad Łabą w pobliżu Torgau. Do dziś spotkanie to symbolizuje zbliżający się koniec II wojny światowej.

Pomnik został wzniesiony we wrześniu 1945 roku według projektu radzieckiego architekta Avraama Mileckiego. Swoje dzieło skomentował on słowami: 'Niech pomnik ten upamiętnia niezwyciężoną siłę narodów, które zjednoczyły się w walce z barbarzyństwem'.

Pomnik wykonano z granitu i piaskowca. Na jego zwieńczeniu widnieją flagi Związku Radzieckiego i Stanów Zjednoczonych Ameryki. Są one opuszczone, co symbolizuje zakończenie działań wojennych, podobnie jak ułożone w stos karabiny otoczone wieńcem.

Tablice na cokole, zawierające niemieckie i angielskie tłumaczenia oryginalnego rosyjskiego napisu, zostały dodane później.

Pomnik upamiętnia zwycięstwo nad nazistowskimi Niemcami i jest miejscem corocznych uroczystości upamiętniających. Zwraca uwagę na przełomowy moment w historii świata i zasługuje na międzynarodowe uznanie.

Zobacz też: Denkmal der Begegnung (www.torgau.eu)